Không đơn giản chỉ là một dấu câu bình dị để ngắt dòng chia đoạn, một dấu phẩy trong tiếng Anh pháp lý từng khiến cho chính phủ Mỹ phải thất thu đến hai triệu đô-la tiền thuế trong một năm.Bạn đang xem: Comma là gì

Ngược lại, mới đây cũng chỉ một dấu phẩy đã mang lại cho một nhóm 75 người lái xe tải “bạn hữu đường xa” tại Mỹ một khoản tiền lên đến năm triệu đô-la.

Bạn đang xem: Comma là gì

***

Tầm giờ này năm ngoái, Tòa Phúc thẩm liên bang khu vực Một của Mỹ thụ lý một vụ việc thú vị gây tranh cãi chỉ vì thiếu một dấu câu duy nhất: một dấu phẩy lẽ ra nên có trong một điều luật lao động của bang Maine.

Số là, bang Maine quy định rằng người lao động phải được hưởng mức lương cao hơn bình thường 1,5 lần cho mỗi giờ làm thêm ngoài số 40 giờ lao động chính thức trong mỗi tuần của họ.

Tuy nhiên, luật quy định một số trường hợp ngoại lệ không được hưởng quyền lợi này, cụ thể như sau:

The canning, processing, preserving, freezing, drying, marketing, storing, packing for shipment or distribution of:

Agricultural produce;Meat and fish product; andPerishable foods.”

Dịch:

“Việc đóng hộp, xử lý, bảo quản, đông lạnh, phơi khô, tiếp thị, trữ hàng, đóng gói cho vận chuyển hoặc phân phối của:

Nông phẩm;Sản phẩm thịt và cá; vàThực phẩm dễ hư hỏng.”

Khi bị một nhóm tài xế xe tải vận chuyển sữa kiện ra tòa đòi khoản chênh lệch lương làm ngoài giờ, một công ty kinh doanh trang trại bò sữa lớn của bang Maine đã vin vào điều luật này để từ chối trả lương.

Theo công ty đó, việc lái xe vận chuyển sữa của các bác tài được tính vào phạm vi hoạt động “phân phối” (distribution) trong điều luật nói trên: các bác tài đã lái xe đi “phân phối” các sản phẩm sữa (dairy products) – vốn là một loại thực phẩm dễ hư hỏng (perishable foods). Vậy nên khoảng thời gian họ lái xe đi “phân phối” ngoài giờ làm bị luật loại trừ không được tính mức lương 1,5 lần.

Cãi cọ qua lại ở tòa cấp dưới không ăn thua, các bác tài mang vụ việc lên đến Tòa Phúc thẩm liên bang khu vực Một của Mỹ.

Trong phán quyết dài 29 trang rất đáng đọc, vị thẩm phán của vụ việc mở đầu một cách tinh nghịch đầy ý nhị:

“Chỉ vì thiếu một cái dấu phẩy, chúng ta có vụ việc này.”

Nghĩa là sao nhỉ?

Để hiểu rõ hơn, chúng ta phải làm quen với một trong những loại dấu phẩy nổi tiếng nhất trong lịch sử Anh ngữ: dấu phẩy Oxford (Oxford comma, hay còn gọi là serial comma).


*

*

Ảnh: stupidsystemus.wordpress.com

Có thể tìm thấy nhiều ví dụ buồn cười khác trên Wikipedia.

Anh Cả Lý đặc biệt thích ví dụ sau, được sử dụng trong lời đề tựa của một cuốn sách:

To my parents, Ayn Rand and God”

Dịch: “Dành tặng ba mẹ tôi, Ayn Rand và Chúa trời.”

Tác giả muốn dành tặng cuốn sách mình đã dày công viết cho ba mẹ của mình, đồng thời cho cả nhà văn và nhà triết học lừng danh Ayn Rand, và cho Chúa trời (chắc hai vị được nêu sau trong nhóm là hai nguồn cảm hứng, nguồn ủng hộ tinh thần của người viết đó chăng?).

Tuy nhiên, việc thiếu dấu phẩy Oxford dễ gây nhập nhằng khiến người đọc hiểu lầm rằng ba mẹ của người viết là một trong những “cặp đôi quyền lực” khủng nhất trong lịch sử loài người: Chúa trời và nhà văn Ayn Rand.

Xem thêm: Địa Chỉ Công Ty Cp Biên Hòa, Cty Cổ Phần Chăn Nuôi Cp Việt Nam

Trang tin Above The Law của làng luật sư Mỹ năm 2011 đã tiến hành một thăm dò vui vui cho thấy đến 82% số ý kiến ủng hộ việc dùng dấu phẩy Oxford.

Ý kiến đó có vẻ càng xác đáng hơn nhờ vào đơn kiện đòi lương của các bác tài giao sữa bang Maine đã nhắc ở đầu bài.

Sự không rõ ràng do thiếu dấu phẩy Oxford chính là trọng tâm vụ việc của họ.

Dấu phẩy Oxford “mất tích” và các bác tài bang Maine

Chúng ta cùng nhìn vào điều luật loại trừ các trường hợp không được hưởng lương cao ngoài giờ nếu có dấu phẩy Oxford:

“The canning, processing, preserving, freezing, drying, marketing, storing, packing for shipment , or distribution of…”

Dịch:

Việc đóng hộp, xử lý, bảo quản, đông lạnh, phơi khô, tiếp thị, trữ hàng, đóng gói cho vận chuyển , hoặc phân phối của…”

Khi có dấu phẩy Oxford, hoạt động “phân phối” ngay sau chữ “hoặc” chính là hoạt động cuối cùng được liệt kê trong danh sách các hoạt động không được hưởng lương cao.

Hoạt động “phân phối” này nằm cuối danh sách nhưng vẫn có một vị trí độc lập riêng biệt rõ ràng hơn nhờ có dấu phẩy Oxford.

Khi không có dấu phẩy Oxford, mọi thứ sẽ trở nên khá nhập nhằng: hoàn toàn có thể hiểu hoạt động cuối cùng được liệt kê trong danh sách này không phải là hoạt động “phân phối” (distribution), mà chính là hoạt động “đóng gói cho vận chuyển hoặc phân phối” (packing for shipment or distribution). Nghĩa là “đóng gói cho vận chuyển” hoặc “đóng gói cho phân phối”.

Mấy bác tài vì thế cãi nghe khá có lý: Ô kìa mấy ông chủ, tụi tui lái xe phân phối hàng chứ có ngồi đóng gói hàng cho vận chuyển hoặc phân phối đâu ta! Việc lái xe phân phối hàng vì vậy theo luật này không bị loại trừ khỏi danh sách được nhận lương cao hơn 1,5 lần. Tiền tụi tui đâu?

Sau rất nhiều phân tích ngôn ngữ chi li (rất đáng nghiền ngẫm thêm), vị thẩm phán đã chọn ủng hộ luận điểm của các bác tài bang Maine.

Tháng Ba năm ngoái, tòa tuyên công ty bò sữa phải trả cho nhóm 75 bác tài đi kiện khoản bồi thường lương 10 triệu đô-la Mỹ.

Công ty bò sữa nói trên hoàn toàn có thể kháng án lên toà cấp cao hơn. Tuy nhiên, sau nhiều lần lữa thì tới đầu tháng Hai năm nay, công ty “ăn quỵt” lương kia đã thương lượng và dàn xếp hòa giải thành công với nhóm 75 “bạn hữu đường xa”. Các bác tài chịu nhận năm triệu đô-la bồi thường cho xong chuyện.

Như vậy, trừ phí luật sư này nọ, rồi chia đều ra thì chắc mỗi bác cũng cầm về nhà được tầm trên dưới 50.000 đô-la, hơn tỷ đồng chứ không ít đâu!

Vụ việc có hậu nhưng cũng là một cảnh báo cho các bạn “con nhà luật” trên toàn thế giới: không cẩn thận với ba cái thứ nhỏ nhặt như dấu chấm dấu phẩy thì có ngày “treo bằng”, không có tiền mà mua sữa luôn đó.

Thôi, năm mới năm me đừng lười. Chịu khó ngồi ngậm mấy cái hướng dẫn sử dụng dấu câu tiếng Anh từ mấy trường luật xịn bên Mỹ như Georgetown và Columbia đây nè nha!

Bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *